Κορνήλιος Καστοριάδης: Ένας αρχαίος Έλληνας στο Παρίσι (ζωή και έργο σε δέκα σημειώσεις)

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης. Φωτογραφία Αρχείου

Των Γιώργου Η. Ηλιόπουλου
και Δημήτρη Ελέα*

Η νεότητα ως απαρχή μιας σπουδαίας σταδιοδρομίας / Όταν σε ηλικία 13 χρονών έχασε τα μαλλιά του, ο Κορνήλιος άντεξε, ενώ η μητέρα του Σοφία τρελάθηκε και πέθανε. Οι φίλοι του τού κολλάνε πλέον το παρατσούκλι «γλόμπος». Άρχισε ο ίδιος να διαβάζει από μικρός και έμαθε πως να προάγει τη σκέψη. Οι λέξεις, σαν να είναι μικρές θεότητες, σε καλούν «από μόνες τους» σε δράση. Στα πρώτα βήματα βλέπει επίσης τη δύναμη που έχουν «οι μικρές ομάδες ή οι μικρές παρέες» στην εξέλιξη της Ιστορίας και των ιδεών.

Διαβάστε περισσότερα!

Για τη διαμάχη ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά.

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ ΣΤΗΝ ΑΣΗΜΑΝΤΟΤΗΤΑ                                                                                                                          Απ ' όλα τα χαρακτηριστικά του σύγχρονου κόσμου - κρίσεις, αντιφάσεις, αντιθέσεις, τομές -, εκείνο που με εντυπωσιάζει περισσότερο είναι η ασημαντότητα.

Ας πάρουμε τη διαμάχη ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά. Στις ημέρες μας έχει χάσει το νόημα της. ' Οχι επειδή δεν υπάρχει υλικό, για να τροφοδοτηθεί μια πολιτική διαμάχη, και μάλιστα μια πολύ σοβαρή διαμάχη. Αλλά επειδή τόσο η Δεξιά όσο και η Αριστερά, λίγο έως πολύ, λένε τα ίδια πράγματα.

Διαβάστε περισσότερα!

Ένα προφητικό κείμενο του Κ. Καστοριάδη για τις μαζικές μεταναστευτικές μετακινήσεις πληθυσμών.

Το παρακάτω κείμενο είναι από μία διάλεξη την οποία έδωσε στις 19 Φεβρουαρίου 1993 στην Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης, μετά από πρόσκληση του τμήματος Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ, ο Κορνήλιος Καστοριάδης. Συμπεριλαμβάνεται στα κεφάλαια του βιβλίου Ανθρωπολογία Πολιτική Φιλοσοφία που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Ύψιλον (1993). Όσο και αν αποτελεί απόσπασμα από τη διάλεξη την οποία έδωσε και άρα μπορεί να παρερμηνευθεί, εντούτοις αποτελεί μια σημαντική κατάθεση (η οποία μάλιστα δόθηκε πριν από 24 χρόνια) και ως εκ τούτου αξίζει προσεκτικής ανάγνωσης και ψύχραιμης ανάλυσης.
Ειδικά σήμερα, μετά τα αποτελέσματα των γερμανικών εκλογών, όπου το AfD ήρθε τρίτο με ποσοστό 13,5%, το καθιστά επίκαιρο και προφητικό.  Το παραθέτουμε :

Διαβάστε περισσότερα!

Καστοριάδης – Τέσσερις λέξεις: Φαντασία, Φαντασιακό, Δημιουργία, Αυτονομία.

Φαντασία: Ποιο είναι το ίδιον του ανθρώπου; Τι είναι αυτό που μας διαφοροποιεί από τα ζώα; Επαναλαμβάνουν, εδώ και αιώνες, ότι είναι ο ορθός λόγος. Αρκεί όμως να προσέξουμε τη συμπεριφορά των άλλων γύρω μας αλλά και τη δική μας, για να αντιληφθούμε ότι αυτό δεν αληθεύει. Οι ατομικές και οι συλλογικές συμπεριφορές πολύ συχνά είναι παράλογες. Τα ζώα είναι πιο (λογικά» από εμάς δεν σκοντάφτουν, δεν τρώνε δηλητηριώδη μανιτάρια, κάνουν αυτό που πρέπει, για να συντηρηθούν και να αναπαραχθούν.

Διαβάστε περισσότερα!

Η πολιτική ζωή στην Ελλάδα, κατά Κορνήλιο Καστοριάδη

Μια συνέντευξη που παραχώρησε ο Κορνήλιοs Καστοριάδηs (1922-1997)

Ερώτηση Δημοσιογράφου: Συχνά λέγεται ότι η Ελλάδα είναι «προβληματική», στην Ελλάδα «όλα γίνονται στον αέρα», «χωρίς προγραμματισμό», «χωρίς βάρος». Με τέτοιες διαπιστώσεις συμφωνούν πολλοί. Αλλά περιορίζονται συνήθως μόνο στις διαπιστώσεις. Γνωρίζω ότι η ελληνική κατάσταση σας απασχολεί βαθιά. Ποια είναι η ερμηνεία σας για όσα συμβαίνουν; Γιατί συμβαίνουν έτσι τα πράγματα στην Ελλάδα; Ποιες οι βαθύτερες αιτίες;

Διαβάστε περισσότερα!

Ο Καστοριάδης και το μονοτονικό.

Τον Νοέμβριο που μας πέρασε συμπληρώθηκαν 33 χρόνια από την κατάργηση του πολυτονικού. Συγκεκριμένα τον Νοέμβρη του 1981 αποφασίστηκε πολιτικά η κατάργηση του πολυτονικού συστήματος και τον Ιανουάριο του 1982 ψηφίστηκε από τη Βουλή η απόφαση που ακόμη και σήμερα αμφισβητείται! Στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης παραθέτουμε απόσπασμα από ομιλία του Κορνήλιου Καστοριάδη στο Βόλο  (16-2-89) και στο οποίο αναφέρεται στο συγκεκριμένο ζήτημα :

Διαβάστε περισσότερα!

Η ΚΑΤΑ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗ

Την Κυριακή 4 Νοέμβρη ολοκληρώθηκε με επιτυχία το συνέδριο - αφιέρωμα στον Κορνήλιο Καστοριάδη που διοργάνωσε η Σύγχρονη Δελφική Αμφικτυονία. Κατά την διάρκεια της αναπτύχθηκαν πλείστες όσες εισηγήσεις αναφορικά με τη σχέση του Καστοριάδη με την διαλεκτική, το ρομαντισμό, την τεχνική, την αυτονομία, τον Χαϊντεγκερ, τον Λακάν , τον Μπούκτσιν, τον Καντ και άλλες πολλές παραμέτρους.

Δυστυχώς από όλες τις ιδιότητες του Κορνήλιου Καστοριάδη δεν υπήρξε εισήγηση για την κυριότερη, αυτή του επαναστάτη. Το επαναστατικό πρόταγμα της εποχής μας, βασικό μέρος στο βιβλίο του "Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας" δεν θίκτηκε παρά ακροθιγώς. Αρκετοί μάλιστα καθηγητές πανεπιστημίων, διανοούμενοι, συγγραφείς αντέδρασαν έντονα στην επιχειρούμενη σύνδεση του έργου του με τον Μαρξ

Όταν ο ίδιος σε μια κρίσιμη καμπή της ιστορίας του δήλωσε ότι έπρεπε να αποφασίσει αν θα παρέμενε Μαρξιστής ή επαναστάτης (διαλέγοντας φυσιολογικά το δεύτερο)προφανώς και εννοούσε ότι ήταν αναγκασμένος να πάει πέρα από τον Μαρξισμό και όχι να στραφεί ενάντια του.

Αποτέλεσμα της πρόσληψης του Καστοριάδη από τους διανοούμενους της εποχής μας (ανάμεσα τους και γνωστοί ερευνητές και συνεργάτες του όπως ο Γιώργος Οικονόμου Δρ. Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Κρήτης και ο Κώστας Σπαντιδάκης δικηγόρος) ήταν και η διατύπωση θέσεων όπως ότι η Οκτωβριανή Επανάσταση ήταν πραξικόπημα των μπολσεβίκων και όχι ζήτημα της εργατικής τάξης. Ας δούμε όμως τι λέει ο ίδιος για το συγκεκριμένο ζήτημα.

"Στις φάσεις κοινωνικής κρίσης, οι εργάτες διεκδικούν ανοικτά και άμεσα τη διοίκηση της παραγωγής και προσπαθούν να την πραγματοποιήσουν( Ρωσία 1917-1918, Καταλωνία 1936-1937, Ουγγαρία 1956)".
Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας . Εκδόσεις Ράππα 1985 σελίδα 121.

Είναι γεγονός ότι η σύγχρονη διανόηση όχι μόνο ΄βγάζει φλύκταινες όταν ακούει για Μάρξ, επαναστάσεις και εργαζόμενους αλλά πολλές φορές δεν διστάζει να υποστηρίξει ενεργά τους βομβαρδισμούς σε Σερβία , Ιράκ και λοιπά. Δυστυχώς ανάμεσα σε αυτούς βρίσκουμε και αρκετούς (ευτυχώς όχι όλους) Έλληνες και ξένους "οπαδούς" του έργου του Καστοριάδη. Η δυναμική όμως όπως και η επικαιρότητα του έργου του τους ξεπερνάει κατά πολύ.

Αυτά τα λίγα προς το παρόν.
Διαβάστε περισσότερα!

ΣΥΝΕΔΡΙΟ / ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΚΟΡΝΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗ

Στον Κορνήλιο Καστοριάδη (έργο - ζωή) είναι αφιερωμένο το φετινό συνέδριο «ΚΑΒΑΦΕΙΑ 2007» που οργανώνει η "Σύγχρονη Δελφική Αμφικτυονία" και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών (ΠΟΕΣΥ), με αφορμή τα δέκα χρόνια από το θάνατο του Έλληνα φιλόσοφου.
Το Συνέδριο - Αφιέρωμα "Κορνήλιος Καστοριάδης: Ο Στοχαστής της αυτονομίας", θα πραγματοποιηθεί 2 – 4 Νοεμβρίου στο αμφιθέατρο «Λεων. Ζέρβας», του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48.
Το συνέδριο συνδυάζεται με το βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις ‘Υψιλον/βιβλία(Ψυχή,Λόγος,Πόλις) σε συνεργασία με τον Όμιλο φίλων του Κορνήλιου Καστοριάδη..

Για το πλήρες πρόγραμα του συνεδρίου ΕΔΩ

Με δεδομένο το ενδιαφέρον αρκετών Υμηττιωτών για το έργο του Κ. Καστοριάδη, πιστεύουμε ότι είναι μια ενδιαφέρουσα πρόταση για το το προσεχές τριήμερο.

Διαβάστε περισσότερα!